-
Nazwa:
-
Mikołaj Przedpełkowic z Gostynia, wojewoda kaliski, pieczęć herbowa I. Opisy Ignacego Zakrzewskiego z 1878 i 1881 r.
-
Rodzaj obiektu:
-
PL
Odcisk
-
Autor i miejsce publikacji:
-
Kodeks dyplomatyczny Wielkopolski, t. II, wyd. I. Zakrzewski, Poznań 1878, nr 838.
-
Kodeks dyplomatyczny Wielkopolski, t. IV, Suplement, wyd. I. Zakrzewski, Poznań 1881, [Uwagi do pieczęci oddanych w rysunku] nr XXIX, tabl. VI, nr XXIX.
-
Daty używania wskazane w publikacji:
-
1301
-
Miejsce/miejsca przechowywania oryginału:
-
Gniezno. Archiv. Capituli Metropol. Nr. 71.
-
Komentarz wydawcy:
-
Pieczęć XXIX (rys. z nat., Dypl. Nr. 838,) stanowi wraz z pieczęciami XXXII i XXXIV, należącemi do jednéj i téj saméj osobistości, nader ważny przyczynek do Polskiéj heraldyki, okazuje bowiem stopniowe przekształcanie się godeł osobistych na godła rodowe, zwane w w. XIV i XV w księgach grodzkich "klejnotami", a przez naszych heraldyków przezwane "herbami". Przejście to tem dosadniéj się uwydatnia, że właściciel wymienionych pieczęci Mikołaj wojewoda Kaliski, syn Przedpełka wojewody Poznańskiego, będąc zapewne pierwszą stanowiskiem i mieniem osobą rodu, postępowaniem swem w téj okoliczności niejako wskazuje normę, jakiéj się wówczas w podobnych razach trzymano. Wybór łodzi, którą z czasem przyjął za godło cały ród idąc za najznakomitszym swym członkiem, sam z siebie się Mikołajowi podawał, gdyż i sam ród zwał się Łodzia, jak to wiemy z następujących miejsc ksiąg grodzkich Archiwa Poznańskiego. W Lib. terrestr. Costens. d. a. 1411, fol. 166 v. przysięgają jako świadkowie Sobka Zaleskiego, któremu nieszlacheckie pochodzenie zarzucano, Mikołaj i Benak Wyganowscy de tercio clenodio (extraneo), dicto Lodza, zaś w Lib. terrestr. Costens. d. a. 1413, fol. 156 mają przysięgać świadkowie Tadera, któremu równy czyniono zarzut, według następującéj roty: Sic nobis iuvet Deus et sancta †, quod Schyban Tader post matrem suam est noster frater et noster sanguis de nostro clypeo, proclamacione Lodzey, i w istocie na fol. 159 przysięgają też według niéj Vincentius Kotka et Sandivogius Bandlewski, clenodarii post matrem proclamacione Lodze. Że zaś nazwisko owego clenodium, a nazwisko rodu, proclamacio, zawsze rozróżniano, okaże się w razach, gdzie rody, których nazwiska nie oznaczając żadnego przedmiotu nie dawały się też ująć w pewne kształty, przybierały za godła właśnie przedmioty dające się rysować, jak to widzimy n.p. u rodu Junoszów. W Lib. terrestr. Posnan. d. a. 1405, fol. 301, wprowadza Matjasz z Jarosławca z braćmi swymi Szymonem i Mikołajem, wywodząc swe szlacheckie pochodzenie, Jana Daszewskiego i Markusza z Bielska, patruos clenodii Agni vulgariter Baranów, proclamacione Junoszey. Daléj w Lib. terr. Posn. de a. 1416, pag. 157, ma Bartosz z Białcza dowieść szlacheckiego pochodzenia dwóma świadkami, senioribus post matrem, qui sic iurabunt: Tako etc., jako Bartosch yesth nasch brath po yego maczerzy nasze krwe, na sczicze Baran, zawolana Junosch. Lecz, że to wszystko nie jest tylko przypadkowem, niech posłuży i trzeci dowód: W Lib. terr. Posn. de a. 1427, pag. 69 v. ma Maciek Pyanczka z Buszkowa wywieść swe szlacheckie pochodzenie dwóma świadkami post patrem de clenodio Baranów et proclamacionis Junosch. Że stare rody, obierając sobie z początkiem XIV w. wspólne godła, dostawały obok dawnego "Zawołania", czyli nazwiska rodowego, nowe, wynikające z kształtu obranego godła, czyli "Klejnotu", w równy sposób możnaby dowieść na rodzie Laska, który, obrawszy sobie na początku XIV w. za klejnot Bróg, w równem znajduje się położeniu. Tego wszystkiego heraldycy nasi nie mogąc rozwiązać, pisali o "herbie Junosza alias Baran, o Orli alias Szaszor, Brogu alias Leszczyc" i t.d. Tu tylko jeszcze się nadmienia, że ostatni ten ród jeszcze w r. 1296 wspólnego godła nie posiadał, gdyż wybitny tegoż członek, pan Gerward z Koszut, w dypl. Nr. 747 jeszcze się godłem osobistem pieczętował, którego z żalem wydawcy w poczcie niniejszym umieścić się nie udało.
-
Uwagi:
-
Odcisk przywieszony "na sznurach jedwabn[ych] fioletow[ych] (...)".
-
Description author
-
PL
Marcin Hlebionek
