Władysław Opolczyk, książę opolski, wieluński, pieczęć konna II

Identyfikator rekordu:

https://s.lhdb.kul.pl/admin/item-set/7666

Nazwa wzorca pieczęci:

Nazwa dysponenta:

Władysław Opolczyk (ur. 1326-1332, zm. 1401), książę opolski, wielkorządca Polski

Zakres terytorialny

PL Polska

PL Śląsk

PL Ziemia wieluńska

Rodzaj kancelaryjny pieczęci:

PL -

Chronologia występowania:

1372-1400

Kształt:

PL okrągła

Wymiary:

90 mm

Typ ikonograficzny:

PL Pieczęć konna

Wyobrażenie napieczętne:

W polu pieczęci, w czterolistnym obramieniu z czterema kątami prostymi między półkolami, postać księcia pędząca konno w lewo, ukazana w gwałtownym zwrocie w kierunku widza, z popiersiem ujętym "en face". Władca odziany jest w zbroję płytową. W prawej, wysuniętej na bok ręce trzyma pionowo miecz (sztychem do góry), czyli w geście ostentacji, a w lewej wodze. Na głowie ma hełm rycerski z labrami i okazałym półkolistym klejnotem, podzielonym na cztery pola i otoczonym pawimi piórami. W pierwszym i czwartym polu widnieje orzeł Piastów opolskich zwrócony w prawo, natomiast drugie i trzecie pole podzielono pionowo na dwie części, przedstawiając w ten sposób herb ziemi wieluńskiej, ale w pozycji pionowej. Koń jest nakryty finezyjnie ujętym kropierzem (czaprakiem), ozdobionym ukoronowanymi orłami zwróconymi w prawo oraz mniejszymi od nich tarczami herbowymi z wizerunkiem pasa poprzecznego, ale w miejscu głowicy [herb ziemi wieluńskiej]. Za siodłem księcia wspięty mały piesek. Czterolistne obramienie jest dekorowane krzyżykami, a jego tło wypełniają motywy roślinne w postaci cienkich gałązek z kwiatami. Pomiędzy tym obramieniem a wewnętrzną linią otokową trójlistne motywy dekoracyjne. Klejnot z pawimi piórami, przednie i tylne kopyta konia oraz fragment kropierza zachodzą na otok pieczęci, w większości rozdzielając treść legendy.

Legenda:

[linia otokowa zewnętrzna i wewnętrzna: pojedyncza perełkowa]
+ LADISLAVS DEI GRACIA / DUX ET D(omi)N(u)S OPOLIEN(sis) / ET / WELUNENSIS ET C(etera)

Pismo legendy:

PL minuskuła gotycka

Język legendy:

łacina

Publikacje:

K. Stronczyński, Wzory pism dawnych w przerysach wystawione i objaśnione drukiem ich wyczytanie, Warszawa 1839, nr 9 (pieczęcie).

F. A. Vossberg, Siegel des mittelalters von Polen, Lithauen, Schlesien, Pommern und Preussen ein Beitrag zur Förderung diplomatischen, genealogischer, numismatischer und kunstgeschichtlicher Studien über ursprünglich slavische Theile der preussischen Monarchie mit XXV Kupfertafeln, Berlin 1854, s. 32, tabl. 19.

J. Lelewel, Polska dzieje i rzeczy jej, t. 4, Poznań 1856, s. 465, nr 2 [Pieczęci]; tabl [z pieczęciami] nr 2.

M. Gumowski, Pieczęcie śląskie do końca XIV wieku, w: Historia Śląska od najdawniejszych czasów do roku 1400, t. 3, red. W. Semkowicz, Kraków 1936, s. 432, nr 71, tabl. 113.

S. Mikucki, Heraldyka Piastów śląskich do schyłku XIV w., w: Historia Śląska od najdawniejszych czasów do roku 1400, t. 3, red. W. Semkowicz, Kraków 1936, s. 464, przyp. 6 i s. 468, 549.

M. Gumowski, Handbuch der polnischen Siegelkunde, Graz 1966, nr 110, s. 133.

M. Gumowski, Handbuch der polnischen Heraldik, Graz 1969, tabl. 18.

Z. Piech, Ikonografia pieczęci Piastów, Kraków 1993, s. 51.

D. Veldtrup, Frauen um Herzog Ladislaus (1401). Oppelner Herzoginnen in der dynastischen Politik zwischen Ungarn, Polen und dem Reich, Warendorf 1999, s. 260-265.

P. Pokora, Rysunki pieczęci Kajetana Wincentego Kielisińskiego w zbiorach Biblioteki PAN w Kórniku, w: Zbiory pieczęci w Polsce, red. Z. Piech, W. Strzyżewski, Warszawa 2009, s. 450, nr I/430.

Album rysunków pieczęci Kajetana Wincentego Kielisińskiego ze zbiorów Biblioteki Kórnickiej Polskiej Akademii Nauk, wyd. P. Pokora, Kórnik 2013, s. 231, nr Ao V 571.

J. Sperka, Władysław, książę opolski, wieluński, kujawski, dobrzyński, Pan Rusi, Palatyn Węgier i Namiestnik Polski (1326/1330-8 lub 18 maja 1401), Kraków 2016, s. 238, il. 1, 9, na okładce i s. tytułowej.

Uwagi:

W legendzie ostatnie "et" zapisano skrótem przypominającym arabską cyfrę 7.

Pieczęć była używana przez księcia do końca jego życia, czyli 1401 r., zob. J. Sperka, Władysław, książę opolski, wieluński, kujawski, dobrzyński, Pan Rusi, Palatyn Węgier i Namiestnik Polski (1326/1330-8 lub 18 maja 1401), Kraków 2016, s. 238.

Jest reprezentowany przez pozycje: