Identyfikator rekordu:

https://s.lhdb.kul.pl/s/sfragis/item-set/1997

Nazwa wzorca pieczęci:

Tyniec [Kraków], opat klasztoru benedyktynów, pieczęć piesza

Nazwa dysponenta:

Tyniec [Kraków], opat klasztoru benedyktynów

Zakres terytorialny

PL Polska

PL Małopolska

Rodzaj kancelaryjny pieczęci:

PL -

Chronologia występowania:

1274

Kształt:

PL ostroowalna

Wymiary:

50 x 31 mm

Typ ikonograficzny:

PL Pieczęć piesza

Wyobrażenie napieczętne:

W polu pieczęci stojąca frontalnie postać opata w stroju pontyfikalnym (infule na głowie, ornacie z pofałdowaniami i albie). W prawej ręce trzyma on pastorał z krzywaśnią skierowaną do wewnątrz, a w lewej księgę przy piersi. Częściowo widoczne rysy jego twarzy oraz pukle włosów, które wyłaniają się spod infuły. Stoi on na niewielkim podnóżku-konsoli.

Legenda:

[linia otokowa zewnętrzna i wewnętrzna: pojedyncza ciągła]
S’ ABBATIS SANCTI PET[RI DE TI]NTIA

Pismo legendy:

PL majuskuła gotycka

Język legendy:

łacina

Publikacje:

Kodeks dyplomatyczny klasztoru tynieckiego, cz. 1, wyd. W. Kętrzyński, Lwów 1875, nr 26, s. 53-54.

F. Piekosiński, Pieczęcie polskie wieków średnich, cz. 1, Doba piastowska, Kraków 1899, s. 118, nr 168, fig. 131.

K. Kaczmarczyk, Catalogus diplomatum pergameneorum Universitatis Jagellonicae Cracoviensis, Cracoviae 1953, nr 1, s. 1.

M. Gumowski, M. Haisig, S. Mikucki, Sfragistyka, Warszawa 1960, s. 219.

M. Gumowski, Handbuch der Polnischen Siegelkunde, Graz 1966, s. 80.

P. Sczaniecki, Katalog opatów tynieckich, „Nasza Przeszłość”, 49, 1978, s. 45.

A. Koterwa, Działalność dyplomatyczna klasztornego skryptorium w Tyńcu. Ze studiów nad dokumentem średniowiecznym w Polsce, „Acta Universitatis Wratislaviensis”, 683, Wrocław 1984, Historia 42, s. 147.

Z. Piech, Pieczęcie, w: Tyniec. Sztuka i kultura benedyktynów od wieku XI do XVIII. Katalog wystawy w Zamku Królewskim na Wawelu, październik–grudzień 1994, Kraków 1994, nr II/21, s. 22-23 (błędna fot. pieczęci; w rzeczywistości jest to fot. pieczęci hagiograficznej I kapituły klasztoru tynieckiego, znanej z odcisków z lat 1233-1274).

A. Włodarek, Dokumenty pergaminowe, w: Tyniec. Sztuka i kultura benedyktynów od wieku XI do XVIII. Katalog wystawy w Zamku Królewskim na Wawelu, październik–grudzień 1994, Kraków 1994, nr II/2, s. 14.

Z. Piech, Średniowieczne pieczęcie tynieckie, w: Benedyktyni tynieccy w średniowieczu. Materiały z sesji naukowej Wawel–Tyniec, 13–15 października 1994, red. K. Żurowska, Tyniec–Kraków 1995, s. 131, 133-134.

A. Włodarek, Trzynastowieczny tyniecki tłok pieczętny. Komunikat, w: Benedyktyni tynieccy w średniowieczu. Materiały z sesji naukowej Wawel–Tyniec, 13–15 października 1994, red. K. Żurowska, Tyniec–Kraków 1995, s. 143.

Z. Piech, Pieczęć opata piesza, w: Kraków w chrześcijańskiej Europie X–XIII wiek. Katalog wystawy, kuratorzy wystawy E. Firlet, E. Zaitz, współpraca Z. Miśtal, Kraków 2006, s. 381.

Poczet sołtysów i wójtów wsi, gmin i gromad przyłączonych do Krakowa po 1915 roku, oprac. B. Kasprzyk, Kraków 2015, s. 767 (il. u dołu, druga od lewej strony).

M. Szymoniak, Średniowieczne pieczęcie klasztorów męskich w diecezji krakowskiej, cz. II/1, Kraków 2023 (praca doktorska napisana pod kierunkiem doktora hab. Zenona Piecha, profesora Uniwersytetu Jagiellońskiego w Zakładzie Nauk Pomocniczych Historii Uniwersytetu Jagiellońskiego), s. 8-9.

Uwagi:

Jest to pieczęć bezimienna, a zatem należy ją uznać za pieczęć urzędową (godności) opatów tynieckich. Nie ulega jednak wątpliwości, że opat Kosmas, który wystawił w 1274 r. dokument z jej jedynym znanym odciskiem, posługiwał się nią od początku swojego pontyfikatu, czyli od 1273 r. Nie wiadomo jednak, jak długo pozostawała w użyciu. Mogli z niej korzystać zarówno niektórzy poprzednicy, jak i następcy Kosmasa, ale maksymalnie do objęcia rządów w 1306 r. przez Michała II, który stosował już inną pieczęć, w dodatku imienną, zob. M. Szymoniak, Średniowieczne pieczęcie klasztorów męskich w diecezji krakowskiej, cz. II/1, Kraków 2023 (praca doktorska napisana pod kierunkiem doktora hab. Zenona Piecha, profesora Uniwersytetu Jagiellońskiego w Zakładzie Nauk Pomocniczych Historii Uniwersytetu Jagiellońskiego), s. 8-9.

Jest reprezentowany przez pozycje:

Tyniec [Kraków], opat klasztoru benedyktynów, pieczęć piesza. Opis Franciszka Piekosińskiego z 1899 r.

added

PL Anna Wieczorkowska

PL Marcin Szymoniak

Modelowanie danych:

https://wiki.kul.pl/lhdb/Main_Page

Wydawca:

https://csm.kul.pl/