-
Nazwa:
-
Sławnik z Łekna, rycerz, pieczęć herbowa. Opisy Ignacego Zakrzewskiego z 1877 i 1881 r.
-
Rodzaj obiektu:
-
PL
Odcisk
-
Autor i miejsce publikacji:
-
Kodeks dyplomatyczny Wielkopolski, t. I, wyd. I. Zakrzewski, Poznań 1877, nr 373.
-
Kodeks dyplomatyczny Wielkopolski, t. IV, Suplement, wyd. I. Zakrzewski, Poznań 1881, [Uwagi do pieczęci oddanych w rysunku] nr XVIII, tabl. IV, nr XVIII.
-
Daty używania wskazane w publikacji:
-
1259
-
Miejsce/miejsca przechowywania oryginału:
-
Kurnik. Biblioteka. Diplomata, Nr. 5, Nr. 6.
-
Komentarz wydawcy:
-
Pieczęć XVIII (rys. z nat., Dypl. Nr. 373). Pieczęć ta stanowi ważny przyczynek do heraldyki Polskiéj, okazuje bowiem godło z razu osobiste, które, odmieniając stopniowo swój kształt, staje się w ostatku klejnotem rodowym, a które nadto, wskutek tych odmian, przez naszych heraldyków z godłem innego, całkiem obcego rodu zostało pomięszanem. Pieczętował się niem dziś wygasły, niegdyś wielomożny ród Pałuków, rozsiadły w powiecie tegoż nazwiska, którego przodków najpierw spotykamy jako fundatorów klasztoru Cysterskiego w Łeknie; zob. dypl. Nr. 18. Nie wiadomo, czy godło to na samym początku wieku XIV jeszcze pierwotny swój kształt było zachowało, bo na konnéj pieczęci należącego do rodu Pałuków Zbiluta Straszewicza z r. 1301 jest ono na małéj tarczy Jeźdzca całkiem zatarte (zob. pieczęć XXX); widzimy je jednak już odmienione w r. 1343 na pieczęci Zbiluta Sławnikowicza (zob. pieczęć XLVII) w ten sam sposób, jaki także widzieć można na śpiżowym pomniku przed wielkim ołtarzem katedry Włocławskiéj biskupa Macieja Pałuki, zmarłego w r. 1363, i nawet jeszcze w r. 1371 na pieczęci Wojciecha opata Lubińskiego (zob. dypl. Nr. 1649); aż ostatecznie od r. 1376 spotykamy takowe całkiem już w kształcie klejnotu Toporczyków, rysowane na pieczęci Sędziwoja z Szubina, przywieszonéj u dypl. Nrów. 1730, 1780, 1826, 1870, 1962, 1982, który to dygnitarz, gdy w r. 1361 jeszcze żadnego urzędu nie posiadał, pisał się tylko Paluka (zob. dypl. Nr. 2068). Świętosław brat Sędziwoja, najpierw podkomorzy Poznański a następnie kasztelan Kaliski, również w ten sam sposób rysowanem godłem się pieczętował (zob. dypl. Nr. 1804), co wszystko naszych heraldyków tak omamiło, że mylnie pod "herb Topor" dawnych panów na Łeknie, Panigrodzu, Danaborzu i t.d. podciągnęli. Na Pałukach ród ten długo jeszcze w dziedzicach Kozielska, Czeszewa, Danaborza, Białośliwia, Grylewa, Kamnieca, znikłéj osady Odołkowic, Trląga, Wąsosza i Słupów śledzić się daje.
-
Uwagi:
-
Według Ignacego Zakrzewskiego dokument, którego wystawcą był Bolesław Pobożny, zachował się w dwóch ekspedycjach, ze śladami przywieszenia dwóch pieczęci do każdej. Z opisu dokumentu podanego przez wydawcę [KDW, I, nr 373] wynika, że pieczęć Sławnika zachowała się przy jednej z nich [zapewne nr 5], przywieszona na "na niciach lnianych białych, skręconych w sznurek". Po przywieszonej obok pieczęci książęcej miały pozostać tylko "jedwabne czerwone nici przewleczone przez dwie dziurki". Przy drugiej ekspedycji ani odciski ani wiązadła się nie zachowały.
-
Autor opisu
-
PL
Marcin Hlebionek
